Komisja Europejska ogłosiła w środę, że wydatki państw związane z wysokimi cenami energii będą traktowane ulgowo w ramach unijnych reguł budżetowych. Taka klauzula zostanie dodana do obowiązującego już wyłączenia z unijnej dyscypliny wydatków na obronność.

Z takiego wyłączenia korzysta już m.in. Polska. Daje ono państwom członkowskim możliwość wydania dodatkowo równowartości 1,5 proc. PKB na obronność w latach 2025-2029.

– Zdecydowaliśmy, że środki mające na celu wzmocnienie odporności strukturalnej europejskiego systemu energetycznego i przyspieszenie odchodzenia od paliw kopalnych mogą skorzystać z istniejącej elastyczności w ramach fiskalnych – ogłosił w środę komisarz ds. finansowych Valdis Dombrovskis.

Jak podkreślił, na wniosek państwa członkowskiego zakres obecnej tzw. klauzuli wyjścia dla obronności może zostać rozszerzony. Państwa w ramach przewidzianego na wydatki obronne pułapu 1,5 proc. PKB będą mogły otrzymać roczny limit w wysokości 0,3 proc. PKB na wydatki związane z energią. Będzie on dostępny w latach 2026–2028 i łącznie wyniesie 0,6 proc. PKB.

Dombrovskis dodał, że państwa, które wykorzystały już pełną elastyczność w ramach klauzuli wyjścia na wydatki obronne, będą mogły przekroczyć pułap 1,5 proc. PKB pod warunkiem przeprowadzenia dodatkowej oceny stabilności fiskalnej. Według niego są to jednak przypadki nieliczne.

Do tej pory z klauzuli wyjścia na obronność skorzystało 17 państw członkowskich.

O specjalne wyłączenie wydatków związanych z energią zabiegała premierka Włoch Giorgia Meloni. W liście skierowanym do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen w maju domagała się elastyczności fiskalnej podobnej do tej, którą przyznano w zakresie wydatków na obronę.

Premierka Włoch wystosowała swój otwarty apel po tym, jak von der Leyen otwarcie przyznała, że poluzowania reguł fiskalnych w związku z wydatkami na energię nie ma na stole. Pod koniec kwietnia br. szefowa KE dowodziła, że nie zostały spełnione warunki umożliwiające zastosowanie klauzuli wyjścia. Wezwała wówczas, by państwa wprowadzały narodowe programy wsparcia unikając powiększania luki budżetowej.

Zgodnie z traktatem o funkcjonowaniu UE deficyt państw członkowskich nie może być wyższy niż 3 proc. PKB, a dług – większy niż 60 proc. Państwa, które nie przestrzegają unijnych zasad fiskalnych, mogą zostać objęte procedurą nadmiernego deficytu. Obecnie procedura ta jest prowadzona wobec 10 państw członkowskich, w tym Polski.

W środę KE uznała, że w przypadku Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Węgier, Włoch, Polski, Rumunii i Słowacji podjęto skuteczne działania w celu skorygowania nadmiernego deficytu. – W związku z tym na tym etapie nie ma potrzeby podejmowania dalszych kroków w ramach procedury nadmiernego deficytu – podkreśliła w raporcie KE. Zaleciła też, by w przypadku 10. państwa – Malty – procedura została zamknięta.

W wytycznych skierowanych do Polski w ramach opublikowanego w środę tzw. semestru europejskiego KE zarekomendowała kontynuowanie działań na rzecz zmniejszenia nadmiernego deficytu, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości efektywnego wydatkowania środków na obronność, a także bardziej efektywne wydatkowanie środków publicznych i poszerzenie bazy podatkowej. Inne zalecenia dotyczą m.in. bardziej adekwatnych emerytur i bardziej celowanych osłon energetycznych.

Z Brukseli Magdalena Cedro (PAP)